Jeugdstrafrecht

Wat verstaan we onder jeugdstrafrecht?

Een stelsel van bijzondere wetten, procedures, autoriteiten en instanties die bedoeld zijn om jeugdigen die verdacht worden van het plegen van een strafbaar feit, te vervolgen of te berechten (Artikel 40 van het VN-Kinderrechtenverdrag).

In het jeugdstrafrecht kan de rechter voor jongeren van 12 tot en met 17 jaar andere en lagere sancties opleggen dan in het normale (volwassenen-)strafrecht. Ook jongvolwassenen tussen de 18 en 23 jaar kunnen via het jeugdstrafrecht berecht worden.

In 2025 blijft de jeugdcriminaliteit ongeveer gelijk aan voorgaande jaren, terwijl het aantal minderjarige verdachten van zware misdrijven toeneemt. In totaal worden 15.700 minderjarigen verdacht van een strafbaar feit. Van hen worden 2.415 minderjarigen verdacht van zware criminaliteit, een stijging van 5% ten opzichte van 2024. Er is met name een toename van ronselpraktijken en cybercriminaliteit en online seksueel misbruik door minderjarigen.

Figuur 1. Het aantal (unieke) minderjarigen dat is aangehouden en door de politie is verhoord

Bron: Ministeriële informatie via uitvraag Kinderrechtencollectief 2025/2026 

Het aantal minderjarigen dat wordt aangehouden door de politie ligt rond de 10.000 per jaar. Dit is in vijf jaar tijd ongeveer gelijk gebleven. In 2025 worden 20 kinderen jonger dan 12 jaar aangehouden en verhoord. Dit is minder dan in de twee jaar ervoor.

Het aantal politieverhoren daalt licht, maar blijft in vijf jaar tijd stabiel tussen 17.000 en 18.000 verhoren per jaar.

Op de BES-eilanden worden 20 minderjarige verdachten door de politie aangehouden (12+) en 15 minderjarigen door de politie gehoord. Bron: Ministeriële informatie via uitvraag Kinderrechtencollectief 2025/2026

Aanbeveling 41a. 

Overweeg om de leeftijd van strafrechtelijke verantwoordelijkheid te verhogen naar tenminste 14 jaar.

Aanbeveling 41b. 

Overweeg een herziening van de wet zodat het jeugdstrafrechtsysteem van toepassing is op alle kinderen die jonger zijn dan 18 jaar.

Aanbeveling 41c. 

Voorkom en beperk het gebruik van voorlopige hechtenis door ervoor te zorgen dat kinderen die zijn aangehouden en beroofd van hun vrijheid zo snel mogelijk voor een competente autoriteit kunnen verschijnen om na te gaan of de vrijheidsberoving of het voortduren ervan overeenkomstig de wet is.

Aanbeveling 41d. 

Monitor het gebruik van vrijheidsberoving om er zeker van te zijn dat het alleen gebruikt wordt als een laatste redmiddel en zo kort mogelijk en dat regelmatig gecheckt wordt of het beëindigd kan worden.

Aanbeveling 41f. 

Zorg ervoor dat in alle delen van het Koninkrijk bij zaken waarbij detentie onvermijdelijk is kinderen niet samen met volwassenen worden opgesloten en dat de detentieomstandigheden in lijn zijn met de internationale normen.

Aanbeveling 41h. 

Heroverweeg het routinematige gebruik van DNA-testen en -opslag bij kinderen die veroordeeld zijn voor bepaalde gespecificeerde overtredingen.

Aanbeveling 41i. 

Onderzoek onderdelen van het strafbladsysteem waardoor kinderen die bepaalde misdrijven hebben begaan geen Verklaring Omtrent het Gedrag zullen kunnen krijgen, zoals vernietiging van het strafblad van kinderen die zijn vrijgesproken of hun straf hebben uitgezeten, inclusief voor seksuele misdrijven.

In 2025 doet het WODC een haalbaarheidsstudie naar het Landelijk Instrumentarium Jeugd (LIJ) en de Ritax-registraties dat in 2023 is ingevoerd. Risico Taxatie Instrument Jeugdstrafrecht (Ritax), een wetenschappelijk onderbouwd systeem in de Nederlandse jeugdstrafrechtketen dat risico- en beschermende factoren bij jeugdige verdachten in kaart brengt Gekeken is of deze data geschikt zijn om ontwikkelingen in kenmerken van jeugdige verdachten te kunnen vaststellen. Uit de studie blijkt dat de gegevens nog niet betrouwbaar genoeg zijn om structureel te gebruiken voor wetenschappelijk onderzoek naar trends. 

Aanbeveling 41a. Verhoog de leeftijd voor strafrechtelijke verantwoordelijkheid

De leeftijd voor strafrechtelijke aansprakelijkheid is 12 jaar. In 2025 worden in totaal 267 12-jarigen en 965 13-jarigen strafrechtelijk vervolgd. 26 kinderen van 12- 13 jaar verblijven in een justitiële jeugdinrichting. Bron: Ministeriële informatie via uitvraag Kinderrechtencollectief 2025/2026

Op de BES-eilanden zijn in 2025 geen 12- en 13-jarigen strafrechtelijk vervolgd of opgenomen in de gesloten jeugdinstelling (JICN).

Aanbeveling 41b. Jeugdstrafrecht toepassen in plaats van volwassenenstrafrecht

In 2023 werden in Nederland 8 16- en 17-jarigen veroordeeld volgens het volwassenstrafrecht. In 2024 werden 9 en in 2025 10 16- en 17-jarigen veroordeeld volgens het volwassenenrecht. Bron: Ministeriële informatie via uitvraag Kinderrechtencollectief 2025/2026. Dit cijfer is indicatief en geeft een zo goed mogelijke representatie op basis van de informatie beschikbaar uit de Rechtspraak beschikbare managementinformatiesystemen. Leeftijd is gebaseerd op leeftijd bij plegen van het feit. Als er door iemand meerdere feiten zijn gepleegd, is de zaak alleen meegeteld als alle feiten op 16- of 17-jarige leeftijd zijn gepleegd.

In 2025 zijn er op de BES-eilanden geen 16- en 17-jarigen volgens het volwassenenrecht berecht.

Aanbeveling 41c. Voorkom en beperk het gebruik van voorlopige hechtenis

Nadat het aantal minderjarigen dat in een arrestantencel verbleef enkele jaren daalde, stijgt dit aantal in 2025 naar in totaal 15.400 minderjarigen.

Figuur 2. Aantal minderjarigen dat in een arrestanten cel verbleef (niet unieke arrestanten)

Bron: Ministeriële informatie via uitvraag Kinderrechtencollectief 2025/2026

Op de BES-eilanden verblijven minderjarigen niet in een arrestantencel, maar worden meteen geplaatst op de jeugdafdeling van de Justitiële Inrichting Caribisch Nederland (JICN) op Bonaire. Alleen als een minderjarige in de nacht wordt aangehouden, kan hij of zij tijdelijk in een politiecel worden geplaatst totdat overplaatsing naar de jeugdafdeling mogelijk is. In 2025 verwijst de politie op de BES-eilanden (KPCN) 27 keer en het Openbaar Ministerie 31 keer door naar HALT. Hierbij dient rekening te worden gehouden met het feit dat een aantal minderjarigen meer dan één keer bij HALT is aangemeld.

In 2025 start Mediation in Strafzaken in 267 jeugdzaken via het mediationbureau van de rechtbank; daarvan zijn 199 jeugdzaken afgerond. Perspectief Herstelbemiddeling zet in 2025 182 jeugdstrafzaken buiten de strafrechtelijke procedure om uit bij een bemiddelaar. Ministeriële informatie via uitvraag Kinderrechtencollectief 2025/2026. De meeste zaken worden door de Raad voor de Kinderbescherming aangemeld, maar ook het Openbaar Ministerie, jeugdreclassering en justitiële jeugdinrichtingen verwijzen jeugdstrafzaken naar herstelvoorzieningen.

Figuur 3. Aantal inverzekeringstellingen van minderjarigen 12 t/m 17 jaar (unieke acties)

Bron: Ministeriële informatie via uitvraag Kinderrechtencollectief 2025/2026

In 2025 worden 4.190 minderjarigen in verzekering gesteld voor gemiddeld 17,6 uur. 12 minderjarigen mogen de inverzekeringstelling buiten het cellencomplex doorbrengen, bijvoorbeeld thuis of op een andere locatie. Ministeriële informatie via uitvraag Kinderrechtencollectief 2025/2026. Een jaar eerder gold dat voor 24 minderjarigen. 

Figuur 4. Aantal unieke minderjarigen in een justitiele jeugdinrichting (JJI)

Bron: Ministeriële informatie via uitvraag Kinderrechtencollectief 2025/2026

In 2025 worden 1.035 minderjarigen in een justitiële jeugdinrichting (JJI) geplaatst. Dat zijn 75 minderjarigen meer dan een jaar eerder. Bijna driekwart (73,4%) van hen zit in voorlopige hechtenis. Peildatum: 31/08/2025: 135 minderjarigen (van de 184) zat in voorlopige hechtenis in een jji. Bron: Ministerie JenV

34 minderjarigen verblijven op grond van een PIJ-maatregel in een justitiële jeugdinrichting (JJI). Van vijf minderjarigen is bekend dat zij op grond van alleen het overtreden van de Leerplichtwet in een JJI of Kleinschalige Voorziening Justitiële Jeugd (KVJJ) zijn geplaatst. Mministeriële informatie via uitvraag Kinderrechtencollectief 2025/2026

De capaciteit van de Kleinschalige Voorzieningen Justitiële Jeugd (KVJJ), een laag beveiligde voorziening waar jongeren dichtbij hun netwerk kunnen worden geplaatst, wordt maar deels benut. In 2025 verblijven 78 minderjarigen in een KVJJ. Er zijn een aantal minderjarigen die zowel in een JJI als KVJJ hebben gezeten in 2025. (bron: Ministerie JenV). De KVJJ is een laagbeveiligde voorziening, waar preventief gehechte jongeren, jongeren met een jeugddetentie en jongeren met een PIJ-maatregel (in de eindfase) geplaatst kunnen worden. In 2024 en de eerste vijf maanden van 2025 is de gemiddelde maandelijkse bezetting van de KVJJ’s 50%.

Op de BES-eilanden verbleef in 2025 één minderjarige in jeugddetentie en tien minderjarigen tussen 14 en 17 jaar verbleven in voorlopige hechtenis op de aparte jeugdafdeling van de Justitiële Inrichting Caribisch Nederland (JICN). De duur van de voorlopige hechtenis is gemiddeld 17 dagen. Dit gemiddelde is gebaseerd op acht minderjarigen in de afgelopen jaar en wordt beïnvloed door één uitzonderlijk geval waarbij de voorlopige hechtenis 60 dagen duurde. Verder heeft één minderjarigen geen voorlopige hechtenis ondergaan maar uitsluitend een straf uitgezeten, terwijl een andere op het moment van rapportage nog in voorlopige hechtenis verblijft en daarom niet in het gemiddelde is meegenomen (Bron: Ministerie van Justitie en veiligheid, 2026).

Aanbeveling 41(i). Onderzoek het strafbladsysteem waardoor sommige jongeren geen Verklaring Omtrent het Gedrag krijgen

In 2025 doen in totaal 350.588 jeugdigen tot 23 jaar een aanvraag voor een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG), 759 aanvragen zijn geweigerd (0,22%). Zowel het aantal VOG-aanvragen door minderjarigen als het aantal geweigerde aanvragen stijgt in 2025 ten opzichte van 2024. In 2024 vroegen 323.415 minderjarigen en jongeren (tot 23 jaar) een Verklaring Omtrent het Gedrag en werden 563 VOG-afgiftes geweigerd. Het aantal weigeringen van een VOG steeg daarmee van 17% naar 22%. Hoeveel aanvragen van volwassenen voor een VOG zijn geweigerd op basis van een zedendelict tijdens hun jeugd is onbekend.

Aanbeveling 41h. DNA-afname minderjarigen

In 2025 is het DNA-profielvan1.497 minderjarigen opgenomen in de DNA-databank voor Strafzaken. De aantallen m.b.t. de DNA-databank zijn niet over het hele jaar 2025, maar bijgehouden tot 5 december 2025, ministeriële informatie via uitvraag Kinderrechtencollectief 2025/2026. In totaal is het DNA-profiel van 42.310 mensen in deze databank opgenomen vanwege een strafbaar feit waarvoor zij in hun jeugd zijn veroordeeld.

Op 31 december 2025 waren 2.131 personen nog steeds minderjarig ‘en opgenomen in de DNA-databank. Van 35 van hen is het DNA-profiel later vernietigd. Ministeriële informatie via uitvraag Kinderrechtencollectief 2025/2026

Aanbeveling 41a. Verhoog de leeftijd voor strafrechtelijke verantwoordelijkheid

De leeftijd voor strafrechtelijke aansprakelijkheid is met 12 jaar in Nederland lager dan in de meeste andere Europese landen. De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) adviseerde al in 2017 om deze leeftijd te verhogen naar 14 of 16 jaar. Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (2017), Verhoging strafrechtelijke minimumleeftijd in context. Dit advies is nog altijd niet opgevolgd, omdat de minister voor Rechtsbescherming de mogelijkheid wil behouden om bij ernstige delicten strafrechtelijk te kunnen ingrijpen. Er zijn in 2025 geen verdere ontwikkelingen rondom het verhogen van de leeftijd. Rijksbegroting, vergaderjaar 2018-2019, nr 53.

Aanbeveling 41b. Jeugdstrafrecht toepassen in plaats van volwassenenstrafrecht

Op 16 maart 2026 is het Doelgroepenonderzoek Justitiële Jeugdinrichtingen gepubliceerd. Uit het onderzoek volgt dat bij jeugdigen moet worden gekeken naar een behandelaanbod dat aansluit bij hun ontwikkelingsfase en individuele behandelbehoeften, ook wanneer zij niet binnen het jeugdstrafrecht worden berecht.

In het kader van het verbetertraject adolescentenstrafrecht (ASR) is voor jongeren tussen de 18 en 23 jaar het Herziend Wegingsinstrumentarium ontwikkeld. Dit screeningsinstrument biedt handvatten aan ketenpartners bij de advisering of besluitvorming over de toepassing van het jeugdstrafrecht bij jongvolwassenen van 18 tot 23 jaar. Op minderjarigen die via het volwassenenrecht berecht worden is dit instrumentarium niet van toepassing. 

Aanbeveling 41c. Voorkom en beperk het gebruik van voorlopige hechtenis

Op 8 april 2025 publiceert de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) het advies Een nieuw perspectief op buitenstrafrechtelijke afdoeningen voor jeugdigen. Hierin concludeert de RSJ dat het Nederlandse stelsel van buitenstrafrechtelijke afdoeningen voor jeugdigen niet voldoet aan internationale normen voor kinderrechten. Een aanbod voor buitenstrafrechtelijke afdoening van (bepaalde) zwaardere strafbare feiten ontbreekt. De RSJ pleit voor een fundamentele herziening, zodat het belang van de jeugdige meer dan nu centraal komt te staan en buitenstrafrechtelijke trajecten vaker en flexibeler worden ingezet.

In april 2025 adviseert de Raad van State positief op het wetsvoorstel Versterking rechtsbijstand in het strafproces. Dit voorstel betekent een uitbreiding van automatische en kosteloze rechtsbijstand voor minderjarige verdachten in het strafproces. Hiermee krijgen ookminderjarige verdachten die worden uitgenodigd voor een verhoor recht op rechtsbijstand.

Op 2 juli 2025 schrijft staatssecretaris Struycken van Rechtsbescherming in de Voortgangsbrief herstelrecht gedurende het strafproces dat hij in gaat zetten op rechtstreekse toegang tot herstelrechtvoorzieningen voor jeugdige verdachten.

Aanbeveling 41d. Monitor het gebruik van vrijheidsberoving

Het aantal minderjarigen dat in een justitiële jeugdinrichtingen (JJI) verblijft neemt toe. In 2025 verblijven 75 minderjarigen meer in de JJI’s dan een jaar eerder. Volgens de minister van Justitie en Veiligheid neemt de capaciteitsbehoefte van de JJI’s  naar verwachting met ruim 2% per jaar toe door een stijging van het aantal verdachten in voorlopige hechtenis, PIJ-maatregelen en jeugddetenties in combinatie met een langere gemiddelde strafduur. In september 2025 is in het kader van capaciteitsuitbreiding, de justitiële jeugdinrichting locatie Harreveld opnieuw in gebruik genomen. In de nota  Toekomst Kleinschalige voorzieningen justitiële jeugd geeft de staatssecretaris voor Rechtsbescherming aan dat  bezetting van de laagbeveiligde Kleinschalige Voorzieningen Justitiële Jeugd (KVJJ), waar jongeren dichtbij hun leefomgeving kunnen worden geplaatst, achterblijft. De capaciteit van deze voorzieningen bleef voor 50% onbenut.

De in 2023 aangekondigde wijziging van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen (Bjj) is vertraagd en wordt in 2025 niet gepubliceerd. Het doel van de wijziging is om de rechtspositie van de Kleinschalige Voorzieningen Justitiële Jeugd (KVJJ) en het hernieuwde dagprogramma binnen de JJI’s te regelen,

Het voornemen uit het regeerprogramma Regeerprogramma kabinet-Schoof, hoofdstuk 8, p. 104 om de straffen voor 14-15-jarigen te verhogen, is in 2025 niet uitgevoerd. Staatssecretaris Rutte van Justitie en Veiligheid kondigt een bredere blik aan op het jeugdstrafrechtstelsel in zijn geheel. Via een impactanalyse wordt in 2026 in kaart gebracht wat de consequenties zijn als de maximale gevangenisstraffen van jeugdigen worden verhoogd voor zeer ernstige misdrijven.

Onderzoek van het WODC uit juni 2025 toont aan dat kinderen met een migratieachtergrond relatief vaak in aanraking komen met de rechter en zijn oververtegenwoordigd in Nederlandse gevangenissen. Dit betekent dat de herkomst van een verdachte invloed kan hebben op hoe iemand wordt behandeld in de strafrechtketen, los van het soort misdrijf waarvan diegene wordt verdacht. Het advies ‘sepot’ wordt door de Raad voor de Kinderbescherming bijvoorbeeld vaker gegeven aan kinderen met een Nederlandse achtergrond dan aan kinderen met een migratieachtergrond.  Dit advies houdt in dat de Raad aan de officier van justitie adviseert om een minderjarige verdachte niet verder te vervolgen. Opvallend is dat het aandeel verdachten met een migratieachtergrond toeneemt naarmate zij verder in de strafrechtketen komen. Jongeren met een migratieachtergrond zijn sterker vertegenwoordigd in jeugddetentie dan bij de eerste registratie door de politie als verdachte. Dat effect is zichtbaar voor zowel volwassenen als minderjarigen, maar springt het meest in het oog onder minderjarige verdachten. Terwijl in de politiecijfers 46% van de minderjarige verdachten een migratieachtergrond had, is dat aandeel onder verdachten die jeugddetentie opgelegd kregen 67%.

Langdurige personeelstekorten in justitiële jeugdinrichtingen zorgen in 2025 opnieuw voor problemen. De Inspectie van het Onderwijs, de Inspectie Justitie en Veiligheid en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd waarschuwen in juli 2025 dat dit tot risico’s leidt voor de veiligheid van werknemers en jongeren en dat de behandeling, opvoeding van en het onderwijs aan jongeren in het geding komen. Zij doen een oproep aan de staatssecretaris voor Rechtsbescherming om met spoed te zorgen voor voldoende vakbekwaam personeel en hoog beveiligde plaatsen. Uit de aangekondigde herbezinning van de huidige opgave van de justitiële jeugdinrichtingen moet een uitvoerbare opdracht voor justitiële jeugdinrichtingen komen, waarbij wordt gelet op de beschikbaarheid van personeel, capaciteit en financiën. Naast de bestaande verbetertrajecten wordt gewerkt aan een meerjarenagenda ter verbetering van de doorlooptijden.

De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) geeft op 3 juli 2025 advies aan de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over elektronisch toezicht en elektronische detentie bij jeugdigen. De RSJ is positief over elektronisch toezicht bij jeugdigen. Voor de toepassing van elektronische detentie bij jeugdigen ziet de RSJ echter geen toegevoegde waarde, aangezien volgens de uitgangspunten van het jeugdstrafrecht jeugdigen zo min mogelijk worden ingesloten. De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid bevestigt dat het van groot belang is dat in jeugdstrafzaken zo veel mogelijk gebruik wordt gemaakt van elektronisch toezicht.

De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) signaleert in het advies ’Problemen met de PIJ’ van september 2025 dat er in de praktijk grote zorgen zijn over een kleine groep jeugdigen die tijdens en na de beëindiging van de PIJ-maatregel zeer kwetsbaar blijven en moeilijk een vervolgplek met voldoende zorg en beveiliging kunnen vinden. Dit leidt tot een hogere kans op recidive. De RSJ doet meerdere aanbevelingen en vraagt om eerder gedane aanbevelingen, zoals het ontwikkelen van kleinschalige behandelvoorzieningen, in 2026 in gang te zetten en 2028 af te ronden.

Uit onderzoek van de Erasmus Universiteit in januari 2026 blijkt dat veel kinderen in Nederlandse jeugdgevangenissen moeite hebben met taal. 76,7% van de kinderen heeft een ernstige taalstoornis. Daardoor begrijpen zij vaak niet goed wat er tijdens de procedure gebeurt of wat er van hen wordt verwacht en vinden zij het moeilijk om hun eigen verhaal goed te vertellen. Bij kinderen die niet vastzitten komt een taalstoornis veel minder vaak voor (namelijk bij ongeveer 7 tot 12%). Mai Fleetwood Bird, Erasmus Universiteit Rotterdam: https://www.eur.nl/nieuws/gevangen-taal-onderzoek-legt-groot-taalprobleem-bloot-het-jeugdstrafrecht

Op 25 maart 2026 is in opdracht van het WODC het Doelgroeponderzoek Justitiële Jeugdinrichtingen gepubliceerd door de Academische Werkplaats. In dit onderzoek is gekeken is naar de kenmerken van jongeren in de justitiële jeugdinrichtingen (JJI’s) en de aanpassingen die nodig zijn om het behandelaanbod beter op hen af te stemmen. Hieruit blijkt onder meer dat het onderwijsaanbod beperkt is. 20% van de jeugdigen heeft een laag risicoprofiel en is gemotiveerd voor behandeling, wat betekent dat zij mogelijk terecht kunnen op een lager beveiligde plek. Er is behoefte aan meer passend aanbod voor jongeren met (ernstige) psychische problematiek en lichte verstandelijke beperkingen en meer passende vervolgplekken voor jongeren met een hoge zorgbehoefte.  

 WODC is in 2025 is gestart met onderzoek naar knelpunten en de uitvoerbaarheid van het jeugdstrafrechtstelsel in Caribisch Nederland. De resultaten worden in 2026   verwacht en dienen als input voor de Veiligheidsagenda Caribisch Nederland 2026-2030. Deze beoogt de wetgeving en jeugdstrafrechtketen op de BES-eilanden de komende jaren ingrijpend te herzien.

Uit de voortgangsbrief van de minister van Veiligheid en Justitie van 7 april 2026 blijkt dat het terugdringen van jeugdcriminaliteit de komende vijf jaar een belangrijk speerpunt is van het justitiebeleid voor Bonaire, Sint-Eustatius en Saba. De preventieve justitiële gedragsinterventie Alleen jij bepaalt wie je bent (AJB) en de gedragsinterventie het Leerorkest zijn voortgezet. Ook is het project Mi ta B.O.N., dat o.a. inzet op weerbaarheid en zelfredzaamheid van jongeren, opgezet. In totaal hebben ruim 60 kinderen deelgenomen aan AJB en ruim 380 kinderen aan het Leerorkest. De uitvoering van HALT-maatregelen is geïntensiveerd en beter gepositioneerd binnen de jeugdstrafrechtketen.

Aanbeveling 41f. Kinderen niet samen met volwassenen opsluiten én breng detentieomstandigheden in lijn met internationale normen

Ook in 2025 verblijven minderjarigen in arrestantencomplexen van de politie op dezelfde afdeling als volwassen arrestanten. In justitiële jeugdinrichtingen verblijven zowel minderjarigen als jongvolwassenen (18–29 jaar) die via het adolescentenstrafrecht zijn veroordeeld. Vanwege het capaciteitstekort in de jeugdgevangenissen verblijft in 2025 een deel van de deze adolescenten (18+) in gevangenissen voor volwassenen.

In de Justitiële Inrichting Caribisch Nederland (JICN), een inrichting waar ook volwassen gedetineerden verblijven, verblijven minderjarigen ook in 2025 op een aparte jeugdafdeling gescheiden van volwassenen. Ministeriële informatie via uitvraag Kinderrechtencollectief 2025/2026. Zie ook: https://open.overheid.nl/documenten/dpc-ff63d935364f3d6ea29289ec66d8cabfda053784/pdf ; https://www.eerstekamer.nl/overig/20250204/rapport_jeugddetentie_in_caribisch/document

Aanbeveling 41h. DNA-afname minderjarigen

Het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet DNA-onderzoek bij Veroordeelden (DNA-V) is op 26 mei 2025 aan de Tweede Kamer gezonden. Hierin is opgenomen dat bij de beoordeling van een DNA-bevel de leeftijd ten tijde van het misdrijf moet worden betrokken.

Aanbeveling 41i. Onderzoek het strafbladsysteem waardoor sommige jongeren geen VOG krijgen

Voor minderjarigen die veroordeeld zijn voor een zedendelict geldt dat de terugkijktermijn bij de aanvraag van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) in 2025 onbeperkt is gebleven. Dat betekent dat hun strafrechtelijke gegevens zichtbaar blijven met als gevolg dat hun VOG voor bepaalde banen steeds opnieuw geweigerd kan worden.

De herbezinning van de huidige opgave van de justitiële jeugdinrichtingen is begin 2026 van start gegaan. Het is een overheidstraject dat is ingezet door het Ministerie van Justitie en Veiligheid, wordt vormgegeven aan de hand van een Beleidskompas. De inzichten uit het Doelgroeponderzoek Justitiële Jeugdinrichtingen van de Academische Werkplaats (in opdracht van het WODC) en het advies Problemen in de PIJ van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) worden tevens meegenomen in deze herbezinning, waarvan de resultaten worden verwacht in het eerste kwartaal van 2027. Kamerstukken II 2025/26, 28741, nr. 131

Op 17 april 2026 schrijft staatssecretaris Van Bruggen van Justitie en Veiligheid aan de Tweede Kamer dat het personeelstekort het grootste punt van zorg en aandacht is in de justitiële jeugdinrichtingen. De wettelijke ondergrens van 77 uur gezamenlijk dagprogramma wordt niet gehaald. Artikel 22 van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen. De beleidsmatige ondergrens van 62 uur wordt door omstandigheden soms ook niet gehaald. Waar het wettelijke dagprogramma bestaat uit 77 uur activiteiten in groepsverband per week, bestaat het alternatieve dagprogramma uit minder groepsactiviteiten, waardoor dit programma met minder medewerkers gedraaid kan worden. Jongeren nemen in het alternatieve dagprogramma wekelijks 77 uur aan activiteiten deel, waarvan ten minste 62 uur in groepsverband. Het overige deel van de activiteiten wordt individueel aangeboden, passend bij het pedagogisch leefklimaat, zoals activiteiten op de kamer met een educatief karakter. Binnen het individuele dagprogramma wordt maatwerk aangeboden aan jongeren. Kamerstukken II 2022/23, 24 587, nr. 914. Als gevolg hiervan verblijven jeugdigen meer uren op een dag op kamer. In de tijd die zij op hun kamer doorbrengen, wordt hen een passend pedagogisch programma aangeboden.

Op 19 mei 2026 oordeelt het Mensenrechtencomité van de Verenigde Naties dat Nederland de privacy heeft geschonden van een 14-jarig meisje door haar DNA-profiel op te slaan na veroordeling voor diefstal.  De gegevens kunnen 30 jaar bewaard blijven. Het comité stelt dat ‘’ook al is DNA afname legaal naar Nederlands recht, de wettigheid en rechtmatigheid van een dergelijke maatregel niet volstaat; elke inbreuk op de privacy moet bovendien redelijk, noodzakelijk en evenredig zijn in het licht van de omstandigheden van het geval, met name wanneer de dader een kind is’’. Het Mensenrechtencomité heeft Nederland verzocht wettelijke en praktische maatregelen te nemen om soortgelijke schendingen in de toekomst te voorkomen, en binnen 180 dagen verslag uit te brengen over de stappen die zijn genomen om de standpunten van het Mensenrechtencomité ten uitvoer te leggen.

Op 19 mei 2026 is het wetsvoorstel Versterking rechtsbijstand in het strafproces ingediend bij de Tweede Kamer. Minderjarige en kwetsbare meerderjarige verdachten van misdrijven die niet vastzitten, worden uitgenodigd voor een verhoor door de politie en krijgen met het wetsvoorstel standaard een advocaat aangewezen voor rechtsbijstand bij het verhoor. Ook als een zaak door het Openbaar Ministerie wordt afgedaan met een strafbeschikking heeft een verdachte recht op rechtsbijstand. 

Uit de verzamelbrief justitiële jeugd van 3 juli 2026 blijkt dat de staatsecretaris Justitie en Veiligheid op basis van de Impactanalyse en brede bezinning op de maximale straffen in het jeugdstrafrecht, heeft besloten om de maximale straffen voor jeugdigen en jongvolwassenen niet te verhogen. 

De reactie van de staatssecretaris van Justitie op het advies Een nieuw perspectief op buitenstrafrechtelijke afdoeningen van de RSJ volgt in het najaar van 2026. Kamerstuk 28741, nr 136 Voortgangsbrief Jeugdcriminaliteit

De Kinderombudsman en het College voor de Rechten van de Mens doen beide onderzoek naar de situatie in justitiële jeugdinrichtingen. Op 28 juli 2026 geven zij opnieuw aan dat een jaar na de alarmerende brief van de drie rijksinspecties nog nauwelijks verbetering zichtbaar is. Zij concluderen dat jongeren nog steeds te lang en te veel op hun kamer verblijven, structureel onderwijsuren missen, te weinig buitenlucht krijgen en dat activiteiten vaak niet doorgaan.

In 2026 is het Beleidsagenda Caribisch Nederland 2026-2030 verzonden naar de Tweede Kamer. De verschillende betrokken partijen, zowel in Den Haag als in Caribisch Nederland, zullen werken aan de prioriteiten uit deze nieuwe beleidsagenda. Hierover zal jaarlijks een voortgangsbrief worden gestuurd naar de Kamer.

De inwerkingtreding van het nieuwe Wetboek van Strafvordering is gepland op 1 april 2029.