
Mentaal
welzijn
Aantal zelfdodingen onder kinderen (tot 20 jaar)
56
2021
70
2025
Mentaal welzijn
Zo staat het ervoor
Wat gebeurde er in Nederland om het mentaal welzijn van kinderen te verbeteren in het vierde jaar na de laatste aanbevelingen van het VN-Kinderrechtencomité?
Het herstel van het mentaal welzijn van kinderen en jongeren sinds de coronapandemie lijkt door te zetten. De mentale gezondheid is nog niet terug op het niveau van vóór corona, maar blijft stabiel. Ook lijkt het erop dat in 2025 minder jongeren gebruik hebben gemaakt van jeugdhulp. Echter, er zijn nog geen definitieve cijfers en landelijke betrouwbare data over wachttijden voor jeugdhulp ontbreken.
Bij deze observaties moet worden opgemerkt dat het mentaal welzijn van kinderen en jongeren in Nederland niet jaarlijks wordt gemonitord. Over 2025 zijn geen recente cijfers beschikbaar. Bovendien geven de beschikbare cijfers van voorgaande jaren geen compleet beeld: data zijn versnipperd en ze betreffen vooral de mentale gezondheid van jongeren, maar over kinderen van 0-12 jaar is weinig bekend. Ook zijn (nog) geen cijfers bekend over het mentaal welzijn van kinderen in Caribisch Nederland.
Het versterken van mentale gezondheid van jongeren staat hoog op de agenda van de landelijke en lokale overheid. Tussen maart 2025 en maart 2026 zijn er verschillende overheidsinitiatieven gestart of voortgezet om de mentale gezondheid van jongeren te verbeteren, zoals de Versterkingsagenda mentale gezondheid en ggz, het programma Gezonde School en PRAATPOWER. Deze initiatieven zijn ofwel specifiek gericht op jeugd of jeugd wordt als aandachtsgroep genoemd. In sommige gevallen zijn er slechts beperkte of geen financiële middelen aan gekoppeld.
Het mentaal welzijn van kinderen en jongeren blijft de komende jaren een punt van aandacht. De druk op het onderwijs en wachtlijsten voor jeugdhulp nemen toe, in combinatie met bezuinigingen op lopende programma’s. Daarnaast komen in beleidsrapporten duidelijk (gestapelde) maatschappelijke problemen naar voren die samenhangen met mentaal welzijn. Denk bijvoorbeeld aan de toenemende prestatiedruk, eenzaamheid, discriminatie, zorgen over het klimaat, de negatieve invloed van de digitale samenleving, woningcrisis, asielcrisis en verdeeldheid in de samenleving.
FOCUS
Preventie.
Definitie
Wat verstaan we onder mentaal welzijn?
Mentaal welbevinden gaat om de mate waarin iemand zich goed voelt. Zit iemand lekker in zijn vel? Ervaart iemand positieve gevoelens? Mentaal welbevinden is onderdeel van het paraplubegrip mentale gezondheid (net als mentale problemen en psychische aandoeningen). Mentale gezondheid (en welzijn) gaat over de manier waarop je je verhoudt tot jezelf en tot anderen en hoe je omgaat met de uitdagingen in het dagelijks leven. Tegelijkertijd gaat het ook over hoe jij en anderen in de samenleving dit ervaren.
Kengetallen
De belangrijkste landelijke onderzoeken naar de mentale gezondheid van jeugdigen worden niet jaarlijks uitgevoerd en verschijnen niet in de rapportageperiode van deze monitor.
- Gezondheid en Welzijn van Scholieren, het Nederlandse deel van het onderzoek Health Behaviour in School-aged Children (HBSC). Dit onderzoek wordt om de vier jaar gedaan. De laatste versie dateert uit 2022.
- Peilstationonderzoek, een landelijk onderzoek naar onder andere de mentale gezondheid onder scholieren van 10 tot en met 18 jaar. Dit wordt om de vier jaar gepubliceerd, voor het laatst in 2023.
- Gezondheidsmonitor Jeugd wordt om de vier jaar uitgevoerd en brengt de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van Nederlandse middelbare scholieren in kaart. De monitor is voor het laatst in 2023 gepubliceerd.
- De ScholierenMonitor wordt elke vier jaar uitgevoerd. De vorige editie was in 2023. Hierin worden de cijfers van het HBSC-onderzoek en het Peilstationonderzoek Scholieren (groep 7, groep 8 en het voortgezet onderwijs) gecombineerd.
Mentaal welbevinden
Figuur 1: Mentaal Welbevinden
Bron: Mentaal Welbevinden Gezondheidsonderzoek COVID-19
In het mentaal welbevinden van jongeren (12-25 jaar) zet in 2025 de trend van herstel na de coronapandemie door. In 2022 was er een sterke daling in het fysieke en mentale welbevinden van jongeren. De gemiddelde score van 2025 is 70. Deze score is gebaseerd op antwoorden op vijf vragen over angst- en depressiegevoelens. De score loopt op een schaal van 0 tot 100; een hogere score betekent een beter mentaal welbevinden.
Een soortgelijke trend is te zien bij eenzaamheid en stress onder jongeren. In het algemeen voelen meer jongeren (83%) zich gelukkiger in 2025 dan in 2023 (79%). Het percentage van jongeren met vertrouwen in de toekomst heeft nog ruimte voor verbetering. 47% van de jongeren stelt (veel) vertrouwen te hebben in zijn toekomst.
Zelfdodingen
Zelfdoding is onder tieners de belangrijkste doodsoorzaak. Van alle tieners die in 2025 overleden, overleed 22% aan zelfdoding. In 2025 overlijden 70 kinderen en jongeren tot 20 jaar door zelfdoding. Dat is een stijging ten opzichte van 2024 (62 kinderen en jongeren). Omgerekend gaat het in 2025 om 3,6 zelfdodingen per 100.000 kinderen en jongeren van 10 tot 20 jaar. Een jaar eerder ging het om 3,2 kinderen en jongeren per 100.000 in die leeftijdsgroep. Zelfdoding komt vaker voor onder jongens dan meisjes. In 2025 gaat het om 41 jongens van 10 tot 20 jaar en 29 meisjes.
Jongeren krijgen in het Mentaal Welbevindenonderzoek (dat het RIVM sinds COVID uitvoert) de vraag of zij in de afgelopen drie maanden serieus dachten aan zelfdoding. In september 2025 antwoordt 14% van de jongeren (weleens) serieus eraan te denken om een einde aan hun leven te maken (in juni 2025 was dit 15% en in maart 2025 13%).
Van juli tot en met september 2025 nemen jongeren vaker contact op met de huisarts in verband met zelfdodingsgedachten of -pogingen dan voor de coronapandemie. Vergeleken met hetzelfde kwartaal in 2019 gaat dit om een toename van 75%.
Figuur 2: Aantal zelfdodingen onder kinderen (tot 20 jaar)
Aanbevelingen VN-Kinderrechtencomité
Aanbeveling 29a.
Verbeter de geestelijke gezondheidszorg en -programma’s voor kinderen, waaronder de toekenning van genoeg personeel en technische en financiële middelen voor preventieve maatregelen in het kader van het jeugdzorgprogramma, de ontwikkeling van therapeutische geestelijke gezondheidszorg binnen gemeenschappen en voldoende gekwalificeerde medische professionals, zoals kinderpsychologen en -psychiaters, zodat kinderen tijdig de noodzakelijk geestelijke gezondheidszorg krijgen.
Aanbeveling 29b.
Investeer in de aanpak van de onderliggende oorzaken van zelfdoding en de slechte geestelijke gezondheid van kinderen en zorg ervoor dat de ideeën van kinderen worden meegenomen bij de ontwikkeling van behandelmethodes bedoeld voor kinderen.
Cijfermatige ontwikkelingen
Aanbeveling 29a. Verbeter de geestelijke gezondheidszorg voor kinderen
Rapportage Jeugdhulp 2025
In de rapportage Jeugdhulp 2025 presenteert het Centraal Bureau van Statistiek (CBS) de voorlopige cijfers over jeugdhulp in 2025.
In 2025 lopen ruim 673.000 jeugdhulptrajecten. Dit zijn zo’n 30.000 trajecten minder dan in 2024. Het aantal trajecten jeugdhulp door het wijk- of buurtteam neemt af met ruim 5% (73.170 in 2025; 77.715 in 2024), de overige jeugdhulp zonder verblijf daalt met bijna 10% (552.590 in 2025; 581.545 in 2024) en de jeugdhulp met verblijf daalt met 6,63% (47.310 in 2025; 50670 in 2024).
In 2025 starten 289.000 nieuwe jeugdhulptrajecten. Dit is een daling van 6% ten opzichte van 2024 (308.000). 43% (totaal trajecten in 2025 673.000 waarvan 289.000 gestart in 2025) van de lopende trajecten in 2025, is ook in dat jaar begonnen. In 2024 was bijna 45% (totaal trajecten in 2024 709.000 waarvan 308.000 gestart in 2024) van alle trajecten ook in dat jaar begonnen. Bij alle categorieën onder jeugdhulp zonder verblijf zijn er in 2025 minder trajecten gestart dan in 2024.
Het is onduidelijk hoeveel hulptrajecten specifiek geestelijke gezondheidszorg voor jeugd betroffen. Daarnaast ontbreken er betrouwbare landelijke data van wachttijden.
Aanbeveling 29b. Aanpak determinanten van ernstige psychische problemen
Financieringsvormen van jeugdhulp
Op basis van de voorlopige cijfers van 2025 krijgen 469.000 jongeren (0-23 jaar) jeugdhulp. Dat is een lichte daling ten opzichte van 2024 (482.740). In 2024 kregen 2,7% meer jongeren jeugdhulp in natura dan in 2025.
Het aantal jongeren met zorg in natura en persoonsgebonden budget neemt af (van 9.360 in 2024 naar 8.240 in 2025). Het aantal jongeren met alleen persoonsgebonden budget daalt (van 4.085 in 2024 naar 3.800 jongeren in 2025).
Net als voorgaande jaren hebben de meeste jongeren die jeugdhulp krijgen, jeugdhulp zonder verblijf. Dit aantal is ook iets afgenomen. In 2025 krijgen 426.075 jongeren jeugdhulp zonder verblijf; in 2024 waren dat 427.355 jongeren. Ook daalt in 2025 het aantal jongeren met jeugdhulp met verblijf licht naar 16.425 jongeren in 2025.
Figuur 3: Aantal jongeren (0-22 jaar) met jeugdhulp naar financieringsvorm
Bron: CBS Kerncijfers over jeugdzorg 2025
Jaarverslag Regionale Toetsingscommissies Euthanasie (RTE)
In maart 2026 verschijnt het jaarverslag 2025 van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie (RTE). In 2025 is één melding ontvangen van euthanasie bij minderjarigen. Dit geval was op basis van een lichamelijke aandoening.
Beleidsbeschrijvingen
Aanbeveling 29a. Verbeter de geestelijke gezondheidszorg voor kinderen
Programma’s en akkoorden die aflopen
In december 2025 loopt zowel het Nationaal Programma Onderwijs als de landelijke aanpak Mentale Gezondheid: van ons allemaal, af. Het Nationaal Programma Onderwijs (2021–2025) ondersteunde scholen tijdelijk bij onder andere het bevorderen van het (mentaal) welzijn van leerlingen. Hoewel het programma stopt, gaat de aanpak door doordat de implementatie geland is en organisaties dat blijvend uitvoeren. De evaluatierapportages laten belangrijke verbeteringen zien als het gaat om het terugbrengen van leer- en studievertragingen in de coronaperiode en het verbeteren van welbevinden onder leerlingen en studenten.
De landelijke aanpak Mentale gezondheid: van ons allemaal (2022-2025) van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) richt zich op het versterken van mentale gezondheid in alle levensfasen. Het thema versterken van de mentale veerkracht in de Versterkingsagenda Mentale gezondheid en ggz bouwt voort op de landelijke aanpak. Om te bepalen wat aanvullend nodig is om Nederland mentaal gezonder te maken, is teruggeblikt met stakeholders. Deze bevindingen worden meegenomen in de versterkingsagenda.
Actuele akkoorden, programma’s, initiatieven en rapporten
Reactie staatssecretaris op notitie Investeren in Kinderen van Ouders met Psychische en/of Verslavingsproblemen (KOPP/KOV)
Op 3 maart 2025 geeft staatssecretaris Karremans van Jeugd, Preventie en Sport een reactie op de notitie Investeren in Kinderen van Ouders met Psychische en/of Verslavingsproblemen van het Trimbos-instituut. Hij erkent dat het investeren in KOPP/KOV-kinderen nodig is. Hij wijst op het versterken en betere benutting van bestaand beleid en kennis, in plaats van het opzetten van nieuwe structuren specifiek voor KOPP/KOV. De staatssecretaris doet geen toezegging voor extra financiering.
Rapport De Staat van het Onderwijs 2025
De meeste leerlingen gaan in 2025 met plezier naar school. Toch zijn er zorgen over het welbevinden en de veiligheid van een deel van de leerlingen. Het hoofdstuk Welbevinden en sociale veiligheid in het rapport De Staat van het Onderwijs 2025 gaat in op thema’s als prestatiedruk, sleutelrol van docenten, sociaal-emotionele ontwikkeling, anti-pestbeleid, polarisatie en discriminatie.
Samenhangende preventiestrategie
Op 13 juni 2025 publiceert het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de samenhangende preventiestrategie. Deze strategie beschrijft maatregelen om de gezondheid te bevorderen en chronische ziekten te voorkomen. Mensen -met een specifieke focus op kinderen- moeten gezonder (kunnen) leven op zowel fysiek, mentaal als sociaal vlak. In de preventiestrategie wordt vooral een indirecte link naar mentale gezondheid gelegd door thema’s op te nemen als middelengebruik, bewegen, schermtijd en socialmediagebruik.
Richtlijn gezond schermgebruik 2025
Op 17 juni 2025 presenteert staatssecretaris Karremans van Jeugd, Preventie en Sport de Richtlijn gezond schermgebruik. De hoeveelheid, context (met wie) en functie (waarom) van schermgebruik zijn belangrijke factoren voor de mentale gezondheid van kinderen en jongeren. De richtlijn voor een gezond en verantwoord scherm- en socialmediagebruik moet ouders en opvoeders houvast bieden bij de mediaopvoeding van hun kinderen. Het bevat een duidelijk advies aan ouders om te wachten met sociale media, zoals Instagram en TikTok tot 15 jaar.
De Nationale Jeugdraad (NJR) presenteert op 4 september 2025 het ontwerp van de Nationale Jeugdstrategie. Daarin staat onder andere wat er volgens jongeren nodig is om stress, gevoelens van eenzaamheid, zelfdodingsgedachten, prestatiedruk, geldproblemen en gebrek aan perspectief af te laten nemen. Jongeren vragen ook de mentale gezondheid van jongeren te versterken en beschermen. Jongeren in Caribisch Nederland belichten vanuit hun situatie de belangrijkste thema’s: kwaliteit van onderwijs, moderne middelen, aandacht voor cultuur en meertaligheid, klimaatverandering en veilig (open)baar vervoer.
Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)
Op 8 september 2025 ondertekenen zorg- en welzijnsorganisaties en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). De afspraken in dit akkoord zijn een aanvulling op de afspraken uit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Het akkoord benadrukt het belang van een gezonde leefomgeving voor de mentale gezondheid van mensen, en in het bijzonder van kinderen en jongeren. De inzet van beleidsmaatregelen in de omgevingen waar kinderen, leven, bewegen, plezier maken, elkaar ontmoeten, en steun zoeken is voor mentale gezondheid van groot belang. Gemeenten ontvangen in 2025 eenmalig 2,5 miljoen euro om lokaal te investeren. Vanaf 2027 komt daarnaast structurele ondersteuning beschikbaar voor de Gezonde School-aanpak waarmee onderwijsprofessionals worden gestimuleerd en ondersteund om structureel en schoolbreed te werken aan de (mentale) gezondheid en het welbevinden van jongeren.
Op de rem! Voorbij de hypernerveuze samenleving
De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) publiceert op 29 september 2025 een advies om de mentale gezondheid van de Nederlandse bevolking te verbeteren. Het advies benadrukt dat dit een maatschappelijke opgave is. Zo worden verschillende maatschappelijke ontwikkelingen genoemd als dieperliggende oorzaken van mentale problemen. Het advies is daarom om te werken aan het weghalen of voorkomen van de bron(nen) van die problemen. Als voorbeeld: aan de ene kant worden er weerbaarheidstrainingen voor jongeren op scholen ingezet, maar aan de andere kant nemen prestatiedruk en onderwijsstress juist toe.
Genoemde thema’s die bijdragen aan een ‘hypernerveuze samenleving’ zijn onder andere: het voortdurend jezelf moeten bewijzen, continue druk om te presteren, versnelling van de (digitale) wereld, continue bereikbaarheid en permanent vergelijken. Er wordt opgeroepen tot meer verbinding, verscheidenheid en vertraging. Bijvoorbeeld door in te zetten op een ontspannen (inclusieve) onderwijssetting, waarin vertraging, rust, creativiteit en verbinding centraal staan. Maatregelen die daarbij genoemd worden zijn prikkelarme ruimtes, een inclusieve welkome schoolcultuur en een latere selectie voor een onderwijsniveau.
Uit balans – IBO mentale gezondheid en ggz
Op 30 september 2025 wordt het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) mentale gezondheid en ggz gepubliceerd, dat vier kernoorzaken identificeert van de problemen in het mentale gezondheidsbeleid en het stelsel van ondersteuning en zorg voor mensen met psychische problematiek. Het IBO benadrukt de zorgen over de mentale gezondheid in Nederland, waaronder die van jongeren, meisjes en vrouwen (die meer mentale problemen ervaren en vaker een psychische aandoening hebben dan jongens en mannen). Ook constateert het IBO dat de zorg en ondersteuning voor mensen met psychische klachten tekortschiet. In het rapport worden 37 beleidsopties uitgewerkt om deze problemen te adresseren. Het kabinet moet nog reageren.
Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028 – Samen werken aan gezondheid
In de Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028 – Samen werken aan gezondheid, die op 12 december 2025 verschijnt, is mentale gezondheid één van de vijf hoofdthema’s. De nota omschrijft als doel het versterken van mentale veerkracht, mentale problemen voorkomen en voorkomen dat bestaande mentale klachten verergeren, met expliciete aandacht voor suïcidepreventie. Binnen het thema is er nadrukkelijk aandacht voor jongeren en de toenemende druk op hun mentale gezondheid en toenemende suïcidecijfers. De mentale volksgezondheid van Nederland (inclusief suïcidepreventie) is een maatschappelijke opgave. Dit vraagt om een brede mentalegezondheidsaanpak.
De doelgroep jongeren wordt ook specifiek genoemd in relatie tot beweging en sport. Via sport en bewegen kunnen (mentaal kwetsbare) jongeren hun eigenwaarde, veerkracht en sociale contacten versterken. Een ander hoofdthema in de nota dat nauw raakt aan mentale gezondheid is ‘kansrijk opgroeien’. Dit gaat over de gezondheid en het welzijn van baby’s, kinderen, jongeren en jongvolwassenen. De noodzaak wordt benadrukt om te investeren in preventie en een sterke sociale en pedagogische basis, in een nauwe samenwerking met onderwijs, zorg en welzijn. Ook voor mentale gezondheid, een gezonde leefstijl en het voorkomen van risicogedrag wordt structurele aandacht gevraagd. Het doel: een jeugd die gezond, kansrijk en weerbaar opgroeit.
Versterkingsagenda mentale gezondheid en ggz
Op 17 december 2025 komt de Versterkingsagenda mentale gezondheid en ggz uit. Deze agenda richt zich op het versterken van de mentale veerkracht via verschillende lijnen. Voor een mentaal gezonde maatschappij wordt er blijvend ingezet op het bespreekbaar maken van mentale gezondheid onder jongeren en het verminderen en voorkomen van eenzaamheid via de landelijke aanpak Eén tegen eenzaamheid. Ook wordt ingezet op bestaande tools die helpen bij het vergroten van kennis en het voeren van een open gesprek en mensen helpen bij het versterken van hun mentale veerkracht.
Het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW) en het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) zetten samen met betrokken partijen in op het bevorderen van de (mentale) gezondheid van leerlingen/studenten, het verlagen van stress en prestatiedruk en het bevorderen van een optimale schoolomgeving en studieklimaat. Het doel is dat zoveel mogelijk jonge mensen zich optimaal kunnen ontwikkelen, mentaal veerkrachtig blijven en met plezier kunnen leren, studeren en leven. Dat gebeurt onder andere door te investeren in kennisontwikkeling over wat werkt bij schoolbreed werken aan (mentale) gezondheid en welbevinden (Welbevinden op School, Stijn en opbrengsten Praatpower).
Rapport over de inrichting van de openbare buitenruimte
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) publiceert op 18 december 2025 het rapport Een gezonde inrichting van de openbare ruimte: vuistregels voor Bewegen, Groen en Ontmoeten. Deze vuistregels helpen om bij het inrichten van de leefomgeving rekening te houden met de (mentale) gezondheid van inwoners.
Verkenning Welzijn en onderwijs
De Onderwijsraad publiceert op 15 januari 2026 op eigen initiatief een verkenning naar de vraag wat het onderwijs te bieden heeft voor het welzijn van jongeren. De raad constateert dat het onderwijs overvraagd wordt wanneer het gaat over het afnemend welzijn van een individueel kind en de daarvoor gevraagde signalering en hulp en ondersteuning. Daarnaast wordt de bijdrage van het onderwijs aan het welzijn van jongeren onvoldoende erkend en benut, zo stelt de raad.
Diverse programma’s en initiatieven
Bestaande programma’s zoals Kansrijke Start , Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) , Gezonde Kinderopvang , Gezonde School en Stijn zijn ook in 2025 actief in het stimuleren van de mentale gezondheid van kinderen en jongeren.
Op het online platform In je bol vinden jongeren (16-27 jaar) betrouwbare informatie, ervaringen van anderen, tips en tools of ondersteuning hen te helpen om goed in hun vel te zitten.
Het Landelijk Platform KOPP/KOV brengt de doelgroep kinderen van ouders met psychische problemen en/of verslavingsproblemen onder de aandacht. Hoewel er vanuit beleidsstukken aandacht is voor gezinsgericht werken en oog hebben voor hoe ouderlijke problematiek van invloed is op kinderen, wordt de term KOPP/KOV zelden expliciet gebruikt. Het landelijk platform biedt professionals die met de KOPP/KOV-doelgroep werken een plek om kennis, ervaringen, knelpunten en succesverhalen uit te wisselen. Binnen het platform wordt er gezamenlijk gekeken naar wat er nodig is om de signalering en ondersteuning van de KOPP/KOV-doelgroep te verbeteren.
Aanbeveling 29b. Aanpak determinanten van ernstige psychische problemen
Motie over de invloed van de ggz op euthanasieverzoeken van patiënten tot 30
De stemming die plaatsvindt op 25 juni 2025 op de motie over voorstellen om het instellen van een moratorium van drie jaar op euthanasieverzoeken van jonge mensen met psychisch lijden en het instellen van een commissie van wijzen voor advies over het criterium ‘uitzichtloosheid’, is verworpen. Als reactie op de verworpen motie schrijven de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst en de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie blij te zijn, aangezien de voorstellen het vertrouwen in de beroepsgroep zou ondermijnen en zou leiden tot ongewenste politieke inmenging in een zorgvuldig medisch proces dat thuishoort bij arts en patiënt, niet bij de politiek.
Wet integrale suïcidepreventie
Op 1 januari 2026 gaat de Wet integrale suïcidepreventie van kracht. Vanuit de Rijksbegroting komt er jaarlijks een bedrag van 10 miljoen euro vrij voor gemeenten om maatregelen in te zetten die bijdragen aan de vroegsignalering van suïcidaliteit en het bevorderen van mentale gezondheid. Via het Ondersteuningsprogramma bieden 113 Zelfmoordpreventie, de Vereniging Nederlandse Gemeenten en belangenbehartiger Gemeentelijke/Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst en Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GGD GHOR) Nederland praktische handvatten en begeleiding bij het ontwikkelen van lokaal of regionaal suïcidepreventiebeleid.
Onderzoeksrapportage Van Praat- naar Daadkracht
De op 21 januari 2026 verschijnt onderzoeksrapportage Van Praat- naar Daadkrachtover PRAATPOWER, een initiatief ontstaan vanuit de Hervormingsagenda Jeugd. In het hoofdstuk evaluatie van het PRAATPOWER-proces wordt onder andere genoemd dat met PRAATPOWER de maatschappelijke dialoog is gestart over wat jongeren nodig hebben om mentaal gezond te zijn en te blijven. De resultaten van zowel de brainstormsessies en focusgroepen als de vragenlijsten, laten zien dat jongeren op verschillende manieren in hun kracht willen staan en mentaal sterker willen worden.
Samenwerking tussen volwassenen-ggz en jeugdhulp
In januari 2026 verschijnt het rapport Verbinden, Veranderen, Verankeren van het Verwey-Jonker Instituut. Het rapport bevat inzichten en geleerde lessen van zes pilots rondom het versterken van de samenwerking tussen de volwassen-ggz en de jeugdhulp. In het verlengde hiervan publiceren het Trimbos-instituut, Verwey-Jonker, Anderzoek, GEZIeN en ZonMw in maart 2026 de handreiking Aan de slag met samenwerking tussen volwassenen-ggz en jeugdhulp, met geleerde lessen over de samenwerking tussen volwassen gezondheidszorg en jeugdhulp.
Commissiedebat GGZ / Suïcidepreventie
Op 26 maart 2026 is er een commissiedebat over de ggz en suïcidepreventie. Hierin zijn vier relevante toezeggingen gedaan. Ten eerste, zullen de vragen over een gezinsgerichte benadering door minister Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport beantwoord worden in haar reactie op het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) mentale gezondheid en ggz. Daarnaast, zal minister Hermans met andere bewindspersonen in gesprek gaan over de invloed van sociale media op de gezondheid van jongeren. Dit zal in de reactie op het IBO teruggekoppeld worden. Minister Hermans zal ook nog voor het zomerreces de uitvoering van een motie over de aanpak van de mentale gezondheid van jonge vrouwen oppakken. Als laatste zal staatssecretaris Tielen van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de Tweede Kamer informeren over hoe suïcidepreventie beter op scholen geborgd kan worden.
Laatste ontwikkelingen
Wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet in internetconsultatie
Op 13 april 2026 doet het kabinet een wetsvoorstel dat deel uitmaakt van een breed pakket aan maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd van de rijksoverheid, gemeenten, professionals, jongeren en aanbieders. Dit wetsvoorstel moet ervoor zorgen dat jongeren en ouders snel passende hulp krijgen wanneer zij ondersteuning nodig hebben. Gemeenten krijgen via dit wetsvoorstel de verplichting opgelegd om een lokaal team te organiseren waar jongeren en ouders laagdrempelig terecht kunnen met hulpvragen.
Leernetwerk praktijkondersteuners jeugd bij de huisarts
In april 2026 start het projectteam, bestaande uit het Trimbos-instituut, Molendrift en Accare met het opzetten van een landelijk leernetwerk voor praktijkondersteuners jeugd bij de huisarts. Professionals die werken als, of met, praktijkondersteuners jeugd kunnen elkaar ontmoeten, van elkaar leren, (beter) inzicht krijgen in bestaande kennis en bijdragen aan nieuwe kennis. Het opzetten van het leernetwerk is mogelijk gemaakt door de financiering van het netwerk Kwaliteit en Blijvend Leren (KBL), een initiatief dat ontstaan is vanuit de Hervormingsagenda Jeugd (2023–2028).
Interview
/ Aniek de Lange

Kinderen en jongeren groeien op in een tijd waarin prestatiedruk, bestaansonzekerheid, klimaatverandering en internationale conflicten nadrukkelijk aanwezig zijn.
“Een belangrijke uitdaging is om mentale gezondheid niet te benaderen als een individueel vraagstuk”, aldus Aniek de Lange, expert op het gebied van mentaal welzijn. Volgens haar wordt de mentale gezondheid van kinderen en jongeren niet alleen beïnvloed door individuele factoren, maar ook door de omgeving waarin zij opgroeien. “Denk bijvoorbeeld aan de thuissituatie, het schoolklimaat, de woonomgeving, sociale relaties en de online leefwereld.”
Niet ieder kind groeit op onder dezelfde omstandigheden. “Kinderen die opgroeien in kwetsbare situaties lopen extra risico en hebben vaker te maken met factoren die hun mentale gezondheid onder druk kunnen zetten.” Volgens Aniek mogen de omstandigheden waarin een kind opgroeit ook niet bepalend zijn voor de kansen die het later in het leven krijgt.
Opgroeien in een ‘hypernerveuze samenleving’
Ook bredere maatschappelijke ontwikkelingen spelen volgens de expert een rol. Kinderen en jongeren groeien op in een tijd waarin prestatiedruk, bestaansonzekerheid, klimaatverandering en internationale conflicten nadrukkelijk aanwezig zijn.
De Raad voor Volksgezondheid & Samenleving spreekt volgens haar van een ‘hypernerveuze samenleving’, waarin prestatiedruk, versnelling en individualisme zijn doorgeschoten. “Dat laat zien dat de mentale gezondheid van kinderen en jongeren niet los kan worden gezien van de omstandigheden waarin zij opgroeien.”
Hoor en zie kinderen tijdig
Aniek vraagt in het bijzonder aandacht voor kinderen die opgroeien met een ouder met psychische of verslavingsproblemen. Deze kinderen dragen soms verantwoordelijkheden die niet bij hun leeftijd passen. “Ze nemen bijvoorbeeld zorgtaken over of ondersteunen hun ouders emotioneel meer dan wenselijk is voor hun leeftijd. Dat gaat ten koste van hun eigen ontwikkeling.”
Volgens Aniek heeft één op de vier kinderen een ouder met psychische of verslavingsproblemen. Juist daarom is het belangrijk dat deze kinderen op tijd worden gezien en gehoord. “Een oplettende docent of andere steunfiguur kan een groot verschil maken.” Het is ook belangrijk dat professionals weten hoe ze het gesprek kunnen voeren en kinderen en gezinnen zo nodig kunnen helpen bij het vinden van passende ondersteuning.
Aanpak
Voor de toekomst is volgens De Lange vooral een structurele aanpak nodig. Daarbij moet worden voortgebouwd op bestaande initiatieven en samenwerkingen.
Dat vraagt volgens haar om samenhangend beleid, structurele financiering en een langetermijnperspectief. “De aandacht voor mentale gezondheid zou niet afhankelijk moeten zijn van tijdelijke projecten of subsidies, maar duurzaam verankerd moeten worden in beleid en praktijk.”
Mentale gezondheid raakt verschillende leefomgevingen en beleidsterreinen. Daarom is samenwerking tussen onderwijs, zorg, het sociaal domein, gemeenten en maatschappelijke partners essentieel. Naast goede zorg is het volgens De Lange belangrijk om te investeren in de plekken waar kinderen dagelijks opgroeien: thuis, op school, in de buurt en online.
“Het is belangrijk om sterk in te blijven zetten op het versterken van mentale gezondheid en het voorkomen van mentale problemen.”
OVER DE EXPERT
Aniek de Lange werkt als projectmedewerker bij het Trimbos-instituut en is expert op het gebied van mentaal welzijn. Zij gaf ons haar visie op de mentale gezondheid van kinderen en jongeren, de omstandigheden die daarop van invloed zijn en wat er nodig is voor een duurzame aanpak.